Sport als medicijn

Het vroegere advies ‘doe maar rustig aan’ bij de diagnose kanker is al een tijdje niet meer van  toepassing. Het laatste decennium is er veel onderzoek verricht naar het effect van sport en bewegen op kanker. Vanzelfsprekend is hierin steeds veel aandacht voor borstkanker geweest, aangezien dit één van de meest voorkomende soorten kanker is.

Preventie en meer overlevingskansen

Sporten heeft een belangrijke preventieve werking bij borstkanker. Door een fysiek actief leven te leiden is er 10% minder kans op het ontwikkelen van borstkanker. Met name bij borstkanker blijkt dat zware inspanning nog effectiever is dan matige inspanning.  Daar heb je nu niet zoveel aan, omdat je midden in het behandeltraject zit. Echter, sporten helpt niet alleen bij de preventie, maar heeft ook een positieve invloed op de overlevingskansen. Wist je dat nadat de diagnose is vastgesteld,  je door sporten het overlijdensrisico aanzienlijk kunt verlagen?

Betere kwaliteit van leven

Er is een richtlijn ontwikkeld door het American College of Sports Medicine. Hierin staat dat drie keer per week 30 minuten matig intensieve conditietraining en twee keer per week krachttraining helpt bij het verminderen van specifieke klachten en bijwerkingen. Training helpt bij het verminderen van angstgevoelens, depressieve klachten en kankergerelateerde vermoeidheidsklachten. Door het behandeltraject verliest je als patiënt veel kracht en conditie. Dit komt deels door de behandelingen zelf, maar deels ook omdat je minder doet. Door te blijven sporten kan je zorgen dat je minder conditie en kracht verliest. Doordat je je fysiek beter voelt, zal je een verbeterde kwaliteit van leven ervaren. Er is nog geen hard bewijs dat conditietraining helpt om lymfoedeem tegen te gaan, maar in tegenstelling tot wat vroeger werd gedacht veroorzaakt het in elk geval geen lymfoedeem.

Waar haal je de energie vandaan?

Het is echter makkelijker dan gezegd dan gedaan, sporten terwijl je al zo moe bent en je al je energie nodig hebt om het behandeltraject door te komen. In de praktijk blijkt het lastig om sportief te blijven. Veel patiënten halen de richtlijnen niet. Wellicht heeft jouw arts of oncologisch verpleegkundige gezegd dat sporten belangrijk is, maar hoe doe je dat in de praktijk? En is het wel zo verstandig om te trainen als je medicatie gebruikt die hartschade aanricht en wat te doen als je osteoporose hebt door de hormoonbehandeling? Allemaal vragen waar je mee blijft zitten, letterlijk en figuurlijk.

Stichting tegenkracht

Gelukkig zijn er de afgelopen jaren steeds meer initiatieven ontstaan om je te helpen actief te blijven. De stichting Tegenkracht heeft als doel om kankerpatiënten sportief te laten revalideren. Ze leggen contact met een sportarts bij jou in de buurt en helpen bij het zoeken van een juiste sportaanbieder. Sporten tijdens kanker is namelijk beter vol te houden als het onder goede begeleiding gebeurt. De sportaanbieder kan een fysiotherapeut zijn of bijvoorbeeld een sportschool met ervaring met het begeleiden van kankerpatiënten. Het is natuurlijk belangrijk dat je een activiteit kiest die je leuk vindt.

RCVRY RUN (recovery run)

In 2017 ben ik gestart met RCVRY RUN; een (hard)loopgroep voor vrouwen met borstkanker. Aanleiding waren de blijvende vermoeidheidsklachten van mijn zus die borstkanker heeft. Ik ben een opbouwschema voor haar gaan maken en ben de wetenschappelijke literatuur ingedoken. Ik ontdekte dat er steeds meer bekend wordt over sporten bij kanker. Daarnaast bleek er een duidelijke vraag te bestaan naar een (hard)loopgroep onder begeleiding en RCVRY RUN werd een feit. De vrouwen die meedoen, zijn een mix van “echte” hardloopsters en vrouwen die geen hardloopverleden hebben, maar juist nu wel aan hun conditie en kracht willen werken. En daar is hardlopen uitermate geschikt voor; tijdens de training worden interval en krachttraining afgewisseld. Het belangrijkste is wellicht de positieve vibe binnen de groep. Er is ruimte voor het uitwisselen van ervaringen en voor goed en slecht nieuws, maar veel tijd om er stil bij te staan is er niet, want de training gaat door. Of zoals één van de deelnemers het verwoordt: “Je werkt aan je herstel, aan je toekomst, dat is de kracht van deze groep. De gesprekken gaan juist om wat je wel kunt.” En nee, het is niet altijd even makkelijk. Soms wordt er meer gewandeld dan hardgelopen, maar “Ik voelde mij na het bewegen altijd beter. Bewegen is goed om de chemo in je lijf te verwerken. Hier kan ik mijzelf zijn en heb ik toch een uitlaatklep: lekker sporten, even niet per se ziek zijn.”

Balans

Het is belangrijk om de balans niet uit het oog te verliezen. Lijkt het maar zo, of zijn vrouwen met borstkanker echt allemaal perfectionistisch ingesteld en willen ze steeds maar weer over hun grenzen? Daarom is sporten onder begeleiding zo belangrijk. Het is namelijk niet de bedoeling dat je de dag erna met koorts en uitgeteld op de bank ligt. Het oude hardlooptempo lukt gewoon niet meer na een aantal chemokuren, maar dat wil niet zeggen dat het nooit meer terugkomt. Het heeft geen nut om koste wat kost het oude tempo aan te willen houden. Zoek niet de verzuring op. Leg je er bij neer dat je tijdelijk hijgt als een oud paard, doe een stapje terug en probeer je aan de richtlijn te houden. Mocht je bij jou in de buurt geen goede begeleiding kunnen vinden, ga dan met een sportmaatje op pad. Een maatje bij wie je niet schroomt om te zeggen dat je even wat extra pauze nodig hebt. Maar ook eentje die je van de bank hijst als je geen zin hebt om te bewegen.

Een ervaringsdeskundige aan het woord

Mijn schoonzus, die van zichzelf geen fanatieke sporter is, heeft net het hele behandeltraject achter de rug. Op advies van de oncologisch verpleegkundige heeft ze tijdens het hele traject gesport. Natuurlijk heeft ze last gehad van alle bijwerkingen en ups-and-downs, maar ze heeft zich er letterlijk doorheen gefietst. Ze heeft de HER2-positieve variant, waarbij Trastuzumab  (Herceptin®) hartschade kan veroorzaken. Na het hele traject, bleek de hartfunctie echter juist verbeterd. Of dit direct te koppelen is aan het sporten is helaas nog niet bekend. Daar moet nog meer onderzoek naar gedaan worden. Ik heb mijn schoonzus gevraagd wat sporten voor haar heeft betekend de afgelopen maanden:
Op een slechte dag voelde ik een knobbeltje in mijn borst. Ik kwam vervolgens in het onderzoek en behandeltraject terecht. Mijn wereld stortte even in. Chemokuren, een operatie en bestraling zouden gaan volgen. Ik besefte dat er een zware aanslag op mijn fysieke en mentale gestel zou volgen. Hoe fitter ik het behandeltraject in zou gaan, des beter kon ik de behandeling doorstaan. Op de behandeling had ik geen invloed. Invloed had ik wel om het effect te beperken. Ik nam mij voor om mijn sportmomenten vol te houden. Sterker nog, de behandelagenda werd aangepast aan mijn sportagenda… Ik bleef mijn spinning doen, daar had ik controle over. Gedurende mijn behandelingen had ik ook mijn zwakke momenten: “waar ben ik in hemelsnaam mee bezig..”. Toch stapte ik weer op mijn fiets naar het fitnesscentrum. Af en toe kwam ik letterlijk amper vooruit. ‘tandje erbij en door’, hoorde ik mijn moeder in gedachte al zeggen. Dat gaf mij weer kracht om door te gaan. Tot de operatie ben ik blijven sporten. Een week na de operatie ben ik thuis op de hometrainer weer gaan trainen. Het sporten gaf mij energie om door te gaan, moe maar voldaan. Door het sporten had ik ook mijn sociale contacten op het fitnesscentrum. Nu het einde van de behandeling in zich komt voel ik mij weer energiek. Zonder mijn sportmomenten was dit zeker anders geweest.

Sport en bewegen zou eigenlijk een onderdeel van het hele behandeltraject moeten zijn, want Exercise is Medicine!!!!

Laatste berichten

Praktische tips
Bijwerkingen