Tips, tips en nog eens tips

Hieronder vind je een verzameling van allerlei tips uit de praktijk. Deze hebben we onderverdeeld in tips over bijwerkingen en overige praktische tips. Deze zijn vervolgens weer onderverdeeld in verschillende categorieën. We hopen hiermee jouw strijd tegen borstkanker een beetje lichter te maken. Mis je hier onderwerpen, of heb je zelf tips? Stuur ons een berichtje via het contactformulier.

Deze informatie is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid verzameld. We hebben vooral gekeken naar informatie waar jij mogelijk iets aan kunt hebben. Echter, wij zijn geen medisch professionals, overleg daarom ALTIJD met jouw behandelaars of de tips passen bij jouw behandeling!

Bijwerkingen

Bijwerkingen

De behandeling van borstkanker kent helaas bijwerkingen. Ieder lichaam reageert anders op de behandeling, dus de één kan een chemokuur of bestraling heel anders ervaren dan de ander. Hier vind je allerlei tips, bijvoorbeeld tegen vermoeidheid of wat te doen bij een lage weerstand. Ook vind je hier van alles over voeding en bewegen.

Heb je zelf nog goede tips, stuur ons een bericht via het contactformulier.

Voorkom ontstekingen in je mond

Poets je tanden voorzichtig na elke maaltijd met een zachte tandenborstel en drink veel kamillethee.

Gevoelige mond door chemo

Wanneer je tandvlees erg gevoelig is geworden door de chemo kan het helpen om je mond zes keer per dag te spoelen met een zoutoplossing (twee koffielepels zout in een liter lauw water), kamillethee of water. Ook Kamillosan oplossing kan verlichting geven. Als het tandenpoetsen niet meer gaat, informeer dan bij je tandarts naar de mogelijkheid van spoelen met natriumfluoride. Wanneer je aften hebt, kan GUM aftaclear misschien verlichting geven.

Voorkom droge lippen

Zorg dat je lippen niet uitdrogen door bijvoorbeeld lippenbalsem of vaseline te gebruiken. 

Houd je slijmvliezen vochtig

Door veel te drinken kan je (deels) voorkomen dat je slijmvliezen erg droog worden. 's Nachts kan een luchtbevochtiger ook mogelijk helpen.

Voorkom een droge mond

Neem Smintjes, keelsnoepjes of kauwgum om een droge mond te voorkomen.

Aanpassing van voeding

Eet zacht en eventueel gepureerd voedsel. Eet bij voorkeur koud of lauw voedsel. Heet of warm voedsel kan de mond of keel extra irriteren. Vermijd zuur, sterk gekruid, zeer zout of pittig voedsel zoals citrusvruchten en sambal, aangezien deze de mond kunnen irriteren.

Als je tandvlees erg pijnlijk is

Neem ijsklontjes in je mond, eet een waterijsje, of eet bevroren fruit met bijvoorbeeld yoghurt.

Voorkom een droge mond tijdens het slapen

Er bestaan speciale ‘dry mouth gels’. Vooral voor het slapen gaan kunnen ze wat verlichting geven. Het werkt enigszins.

Pijnlijke keel

Spoel met Kamillosan oplossing voor verzachting of drink veel kamillethee.

Wat (niet) te doen bij diarree

Drink veel water of thee om het vocht en de voedingsstoffen die je verloren hebt, weer aan te vullen. Eet licht verteerbaar voedsel, dus eten waar weinig vezels in zitten zoals beschuit, wit brood, witte rijst of pasta, rijpe bananen en fruit zonder schil. Vermijd vezelrijke voeding of eten dat krampen kan veroorzaken (moeilijker verteerbare voeding), zoals volkoren producten, rauwe groenten, bonen, kool en fruit met schil.

Wat te doen bij obstipatie

Eet en drink vaak kleine beetjes in plaats van drie maaltijden per dag te nemen. Eet vezelrijke voeding zoals volkorenbrood, veel groenten en vers fruit. Beweeg veel, zodat je spijsvertering gestimuleerd wordt.

Wat kan helpen bij aambeien

Drink veel om de ontlasting soepel te houden. Curanol zalf kan verlichting geven.

Hygiëne bij lage weerstand

Zorg voor een goede lichaamshygiëne en een goede voedselhygiëne.

Wie en wat te vermijden bij lage weerstand

Vermijd plaatsen waar veel mensen bij elkaar zijn, zoals het openbaar vervoer, winkels of voetbalstadions. Ga mensen die verkouden zijn of een (griep)virus hebben zo veel mogelijk uit de weg. Vermijd indien mogelijk bacteriën van (huis)dieren, dus vermijd ook de kinderboerderij en dierentuin.

Voeding bij lage weerstand

Drink veel, eet heel veel groente en beweeg veel om afvalstoffen uit je lichaam te verwijderen. Ga op zoek naar voeding die ontgift (detox).

Immuunsysteem stimuleren

Bekijk of dagelijkse wisseldouches iets voor jou zijn. Deze stimuleren o.a. je immuunsysteem en zorgen voor een betere afvoer van afvalstoffen.

Pas je planning aan

Plan niet te veel op een dag, zodat je voldoende tijd hebt om te rusten en jezelf niet overbelast. Plan ook standaard een rustmoment in.

Vraag hulp

Niet alles zelf willen doen. Door hulp te vragen, kan je je planning aanpassen en houdt je energie over voor anderen (leuke!) dingen om te doen.

Geef grenzen aan

Wees duidelijk naar je omgeving. Geef aan dat je vermoeid bent, vertel wanneer je rust neemt en niet bereikbaar bent. 

Wat (niet) te doen bij neuropathie

Neuropathie neemt toe bij kou, of juist bij warmte. Draag bij kou handschoenen en kleed je warm aan. Vermijd contact met een koude omgeving, zoals de koelkast en vriezer. Blijf bij warm weer uit de zon en bedek je lichaam zoveel mogelijk.

Voldoende nachtrust

Vermoeidheid maakt de klachten meestal erger. Zorg ervoor dat je goed uitgerust bent en goed in je vel zit. 

Bespreek het met je arts

Hoe eerder neuropathie wordt aangepakt, des te kleiner is de kans op blijvende schade.

Voldoende bewegen

Regelmatig bewegen, zoals wandelen, blijkt een gunstig effect te hebben op neuropathie na chemotherapie.

Wat doen bij maagzuur
  • Eet licht verteerbaar en vermijd vet
  • Ga niet van huis zonder iets geschikts te eten mee te nemen. Onderweg is niet altijd het juiste eten te koop
Wat te doen bij metaalsmaak
  • Gebruik plastic bestek en vermijd metalen eet- en kookgerei
  • Eet koude of diepgevroren gerechten en vers fruit zoals ananas.
  • Vervang rood vlees door gevogelte, vis, eieren, bonen en kaas.
  • Vermijd eten uit blik.
  • Marineer vlees/gevogelte met fruitsap, soja-, zoete-, zure-, wijn-, azijn- of barbecue saus.
  • Versterk de smaak van je voeding met sterke kruiden en specerijen.
Wat kan helpen bij misselijkheid
  • Tijdens de chemo krijg je anti-emetica medicijnen. Deze zijn er op gericht om o.a. misselijkheid te voorkomen. In veruit de meeste gevallen zijn deze zeer effectief. Misselijkheid tijdens chemo komt hierdoor lang niet zo vaak meer voor als vroeger.
  • Gemberthee of bijvoorbeeld gember capsules kunnen misselijkheid tijdens chemotherapie verminderen.
  • Bij misselijkheid is het aan te raden om vaker kleine hoeveelheden te eten. 
  • Ben je toch misselijk (door de chemo), eet dan steeds kleine beetjes. Een goed gevulde kippensoep verdeeld over de dag deed het bij mij erg goed, net als vanille vla.
  • Veel drinken helpt tegen misselijkheid. Drink veel warm water of thee, bijvoorbeeld kamille-, gember- of groene thee. Dit helpt tegen misselijkheid en/of om afvalstoffen af te voeren.
  • Eet ook zeker niet te weinig. Soms voel je je juist niet zo lekker doordat je te weinig eet.
  • Mogelijk kunnen de anti-obstipatie medicijnen uit de anti-emetica kit ook voor misselijkheid zorgen. 
  • Van de medicijnen die je krijgt o.a. tegen de misselijkheid kun je maagpijn krijgen, vraag tijdig maagbeschermers zoals pantoprazol zodra je last krijgt van je maag.
Vermoeidheid

Eet gezond (heel veel groente) en drink veel zodat je lichaam de afvalstoffen kwijt kan.

Bewegen
  • Blijf bewegen tegen vermoeidheid. 
  • Probeer elke dag even naar buiten te gaan, al is het maar 10 minuten. Lichte fysieke activiteit, zoals wandelen, yoga of fietsen verlicht vaak de vermoeidheid.
  • Houd je conditie en spieren op peil door tijdens de behandeling te starten met oncologische fysiotherapie of een andere vorm van sporten onder begeleiding.
Afvoeren afvalstoffen

Verdiep je eens in voeding die gericht is op het afvoeren van afvalstoffen uit je lichaam (detox). Door de behandeling krijg je veel medicatie binnen en hebben o.a. je lever en je nieren het erg zwaar. Met gezonde voeding, waaronder heel veel groente, kan je jouw lichaam helpen de afvalstoffen kwijt te raken.

's Nachts vaak plassen

Moet je tijdens de chemobehandeling vaak 's nachts je bed uit om te plassen? Leg dan aan het voeteneind van je bed een warme kruik. Zo krijg je het sneller warm in bed en val je ook weer beter in slaap.

Lekker slapen ondanks maagzuur

Zorg dat je hoofd hoger ligt dan de rest van je lijf in bed door een extra kussen, of een elektrisch bed.

Slaap je niet goed?

Slaap je niet goed? Bedenk wat de oorzaak kan zijn. Ben je onrustig door medicijnen als Dexometason, of maak je je zorgen? Bespreek dit dan met de verpleegkundigen. De arts bekijkt of er lichamelijke of psychische oorzaken zijn die de slaapproblemen veroorzaken of beïnvloeden.

Wat kan helpen tegen slapeloosheid?
  • Kleine wandeling voor het slapen gaan; vermijd echter zware inspanning.
  • Voer bestaande gewoontes of rituelen voor het slapen uit.
  • Zorg voor een periode van ontspanning voor het slapen gaan.
  • Sta op als je na een kwartier nog niet slaapt. Ga pas weer naar bed als je slaperig bent.
  • Sta elke dag op dezelfde tijd op, ook als je denkt maar kort geslapen te hebben.
  • Zorg voor een regelmatig dag-en-nacht-ritme, slaap overdag niet of zo kort mogelijk.
  • Overweeg ontspanningsoefeningen of cognitieve gedragstherapie met behulp van een fysiotherapeut en/of psycholoog.

Praktische tips

Praktische tips

De behandeling is misschien het eerste waar je aan denkt bij borstkanker, maar daarnaast zijn er veel praktische zaken die je situatie kunnen vergemakkelijken. Een goede manier om met je dierbaren te communiceren over je ziekte bijvoorbeeld. Of tips over kleding, chemomutsjes en huidverzorging. Lees ze hieronder in de verschillende categorieën.

Heb je zelf nog goede aanvullingen, laat het ons weten via het contactformulier.

Met kinderen

Laat betrokkenen weten dat je geen telefoongesprekken over jouw behandeling voert als je kinderen thuis zijn/ wakker zijn. Zij vangen ongemerkt anders meer informatie op dan je lief is.

Familie en betrokkenen
  • Maak een apart mailadres aan en stuur hier vandaan nieuws over jouw behandeling. Zo voorkom je dat je steeds hetzelfde verhaal vertelt.
  • Vind je het moeilijk om met familie en vrienden te praten over je ziekte? Houd een dagboekje bij en laat ze dat lezen.

Haar
  • Bij Marokkaanse en Turkse winkels verkopen ze ook vergelijkbare mutsjes als chemo mutsjes, maar dan veel goedkoper. Ook bij AliExpress verkopen ze chemo mutsjes voor slechts een paar euro. Dus als je een paar weken geduld hebt….
  • Heb je nog wat haar, bijvoorbeeld door het gebruik van hoofdhuidkoeling, maar heb je wel wat kalere plekken, dan is een haarband met ijzerdraad erin ideaal. Ze blijven goed zitten en hebben wat meer volume dan de standaardhaarbanden. Ze zijn vaak wel wat prijzig, maar als je een beetje handig bent ook goed zelf te maken. Je kunt dan ook de breedte van de band aanpassen. Een redelijke breedte bedenkt wat meer van je hoofd en blijft goed op zijn plek.
  • Wanneer je haar uitvalt is het verstandig/comfortabel om je haar opgestoken te dragen. Haarclipjes werken dan goed. Aan elastiekjes blijft vaak een hele hoop haar hangen als je ze uit doet.
Hoofdhuidkoeling
  • Vraag de verpleegkundige om een molton laken/dekbed over je stoel te leggen om op te zitten (en een dekbed om onder te liggen).
  • Draag warme kleding, neem lekkere dikke sokken mee en schoenen/slippers die je makkelijk aan en uit krijgt mocht je naar de wc moeten.
Huid
  • Gebruik geen zeep die niet ph-netruaal is
  • Ga niet in de volle zon zitten als je onder behandeling bent (in de weken aansluitend ook niet). Als je naar buiten gaat met enigszins zonnig weer, smeer je altijd in met zonnebrandcreme (minimaal factor 30, bij voorkeur 50). Zorg voor luchtige kleding om de huid te ontzien van UV-straling
  • Overleg met het bestralingscentrum waarmee je je huid kunt insmeren. Was de huid niet met zeep; je huid wordt namelijk erg gevoelig tijdens de bestralingen. Wassen met alleen water is daarom voldoende. Dep de huid hierna zachtjes droog. Gebruik ook geen parfum en dergelijke op de bestraalde huid. Houd de bestraalde huid goed droog om irritatie te voorkomen en gebruik geen pleisters of iets dergelijks op de bestraalde huid.
Wenkbrauwen

Je haren en dus ook je lichaamshaar kan uitvallen door de chemo. Op een gegeven moment kunnen zelfs je wenkbrauwen verdwijnen en als je pech hebt ook je wimpers.

  • Voordat je met je chemotraject start kun je kiezen voor microblading van je wenkbrauwen. Dit is een semi-permanente make-up. Tijdens de chemo's kan dit niet meer, dus doe het op tijd!
  • Ook kan je uiteraard met normale make-up je wenkbrauwen tekenen. Teken nog voordat je wenkbrauwen verdwijnen op je spiegel de vorm van je wenkbrauwen na. Dan kan je later precies dezelfde vorm natekenen.

Beha's
  • Na een operatie zijn speciale post-operatieve beha’s fijn die aan de voorkant een rits hebben. O.a. via Marks en Spencer online kan je goede, betaalbare beha’s kopen.
  • Als beugelbeha’s niet meer lekker zitten vind je misschien leuke en betaalbare beha’s zonder beugels bij www.oysho.com
Naar bestraling

Draag gemakkelijke kleding als je naar de bestraling moet. Een bh met voorsluiting is ook handig; de oksel wordt vaak wat stijver van de bestralingen. Draag tijdens de bestralingsperiode een goedkope of oude bh. De inktvlekken gaan namelijk niet meer uit je lingerie!

Na operatie

Hyperbare zuurstoftherapie kan helpen bij het herstel na een DIEP operatie. Dit wordt vergoed vanuit je basispakket. Lees er meer over op www.kanker.nl

Voorbereiding
  • Als je een borstoperatie moet ondergaan, neem dan grote overhemden mee (van je vader, man, broer, vriend). Deze gebruik je als nachthemd. Je hebt een opening aan de voorzijde voor als de verpleging/dokter je moet controleren en dat doen ze vaak.
  • Draag de sportbeha's of post-operatieve beha's die je na de operatie zult dragen ook alvast vóór de operatie. Zo kan je eraan wennen.

Claustrofobie
  • Wanneer je lang haar hebt, maak een staart, zodat je haar niet langs je gezicht valt terwijl je op je buik ligt. Dit voorkomt een extra benauwd en claustrofobisch gevoel.
  • Als je last hebt van claustrofobie is het mogelijk fijn om te weten dat je op je buik ligt en dat je hoofd in een steun ligt die enige mate van ruimte geeft.
  • Vraag de MRI-verpleegkundige of je even op de alarmknop die je in je hand krijgt mag drukken, zodat je weet dat hij echt werkt. Vraag de MRI-verpleegkundige om even met je te praten als hij/zij de MRI-ruimte heeft verlaten, zodat je weet dat jullie elkaar kunnen horen.

Afleiding tijdens bestraling

Als de bestraling je zwaar valt, vraag dan of de verpleegkundigen tegen je willen blijven praten door de intercom als ze de bestralingsruimte hebben verlaten. Zo heb je wat afleiding en minder tijd om na te denken.

Vermoeidheid

Bestraling kan voor (extra) vermoeidheid zorgen. Houd hier rekening mee in de dagen na de behandeling.

Drinken

Zorg dat je voldoende drinkt, 1,5 tot 2 liter per dag

Oncologisch fysiotherapeut

Wekelijkse afspraken bij een oncologisch fysiotherapeut kunnen helpen om de bestralingsklachten onder controle te houden, zoals: stijfheid, een pijnlijke schouder, etc.

Kleding tijdens bestraling

Draag naar de bestraling gemakkelijke kleding. Doordat je oksel stijver kan worden van de bestraling is een beha met voorsluiting handig. Draag ook niet je mooiste beha's in de bestralingsperiode want de inktvlekken gaan namelijk niet meer uit je lingerie!

Huidverzorging

Vraag bij het bestralingscentrum welke huidverzorging je mag gebruiken. Je huid wordt erg gevoelig door de bestraling. Was daarom je huid niet met zeep. Wassen met alleen water is daarom voldoende. Dep na het wassen de huid voorzichtig droog. Gebruik op de bestraalde huid geen parfum en dergelijke. Houd de bestraalde huid goed droog om irritatie te voorkomen en gebruik geen pleisters of iets dergelijks op de bestraalde huid.

Afleiding

Blijf bezig en zoek afleiding; afleiding is heel belangrijk

Meditatie
Zelfhulpprogramma Stichting OOK

Stichting OOK heeft een laagdrempelig zelfhulpprogramma voor na de behandeling: Op Adem na Borstkanker. Het is gratis.

Ontspanning tijdens chemo en hoofdhuidkoeling

De tijd dat je aan het infuus hangt voor de chemo kan best oplopen, afhankelijk van je behandeling. Als je kiest voor hoofdhuidkoeling komt daar nog een aantal uur bij. Zorg dus dat je voldoende te doen hebt tijdens deze vele uurtjes. Neem bijvoorbeeld oortjes mee zodat je muziek kunt luisteren, of filmpjes kan kijken op YouTube. Of voor het luisteren naar een meditatie. 

Praktische tips

(Financiële) Ondersteuning
  • Kijk waar je recht op heb, zoals huishoudelijke hulp als je een jong gezin hebt en het niet zelf gedraaid krijgt. Ook heeft de gemeente een SMI (sociaal medische indicatie), deze verschilt per gemeente. Als je kleine kinderen hebt kun je recht hebben op deze regeling.
  • Wil je niet altijd afhankelijk zijn van andere mensen mbt vervoer? Taxivervoer voor chemo en behandelingen worden vergoed door de zorgverzekering. Er geldt wel een eenmalige bijdrage van circa €100,-. Laat je hierover ook goed informeren.
Overig
  • Het je net de diagnose gekregen? Een fotoshoot van jezelf en/of gezin is wellicht fijn om te doen voor je met de behandelingen start. Helaas verandert je uiterlijk meestal door de chemo's en/of behandelingen. 
  • Houd je nagels als het even kan kort. De chemo tast ook je nagels aan.